“Senin almaya cesaret edemediğin riskleri alanlar, senin yaşamak istediğin hayatı yaşarlar.” Sokrates
Sokrates’e atfedilen “Senin almaya cesaret edemediğin riskleri alanlar, senin yaşamak istediğin hayatı yaşarlar.” sözü, hayallerimizle gerçek yaşamımız arasındaki mesafeyi belirleyen önemli bir gerçeğe dikkat çeker: İstediğimiz bir yaşama ulaşmak, bazen alıştığımız yaşamın güvenli sınırlarının dışına çıkmayı gerektirir. Yeni bir işe başlamak, farklı bir alanda kendimizi geliştirmek, düşüncelerimizi açıkça ifade etmek veya uzun zamandır kurduğumuz bir hayalin peşinden gitmek, belirsizlikleri de beraberinde getirir. Başarısız olma, eleştirilme ya da sahip olduklarımızı kaybetme ihtimali bizi olduğumuz yerde kalmaya yönlendirebilir. Ancak hiçbir risk almamak da bir seçimdir ve bu seçimin görünmeyen bir bedeli vardır: Gerçekleştirebileceğimiz olasılıklardan vazgeçmek. Elbette cesaret, sonuçlarını düşünmeden hareket etmek anlamına gelmez. Önemli olan, korkularımızın kararlarımızı bütünüyle yönetmesine izin vermeden, ulaşmak istediğimiz yaşam için bilinçli adımlar atabilmektir.
Bu düşünceden yararlanmak için günlük yaşamımızda basit bir uygulamaya başvurabiliriz: Gerçekleştirmek istediğimiz ancak başarısızlık korkusuyla ertelediğimiz bir şeyi belirleyelim ve bu hafta onun için küçük, somut bir adım atalım. Kendi işimizi kurmak istiyorsak ilk olarak pazar araştırması yapabilir, yeni bir mesleğe yönelmek istiyorsak o alanda çalışan biriyle görüşebilir veya bir fikrimizi paylaşmaktan çekiniyorsak düşüncelerimizi uygun bir ortamda dile getirebiliriz. Böylece kendimizi bir anda büyük bir karar vermek zorunda bırakmadan belirsizliği azaltabilir ve deneyim kazanabiliriz. Cesaret, korkunun tamamen ortadan kalkmasını beklemek değil, korkuya rağmen ilerleyebileceğimiz bir yol bulmaktır. Üstelik attığımız her adımın bizi istediğimiz sonuca ulaştırması gerekmez. Bazen bir girişimin beklediğimiz gibi sonuçlanmaması bile bize yeni bilgiler kazandırır, seçeneklerimizi netleştirir ve sonraki kararlarımızı daha sağlam temellere oturtur.
Örneğin, uzun zamandır kendi işini kurmak isteyen ancak düzenli gelirini kaybetmekten korkan birini düşünelim. Sürekli araştırma yapıyor, başkalarının başarı öykülerini okuyor ama bir türlü harekete geçemiyor. Oysa mevcut işinden hemen ayrılmak yerine fikrini küçük ölçekte deneyebilir, potansiyel müşterilerle görüşebilir ve maliyetlerini hesaplayabilir. Böylece hem risklerini yönetir hem de hayalini gerçeğe dönüştürme yolunda ilerler. Bir süre sonra edindiği deneyimler, devam edip etmeme veya nasıl ilerleme konusunda daha bilinçli kararlar vermesini sağlar. Sokrates’e atfedilen bu sözün bize hatırlattığı, başkalarının hayatına özenmekten çok, kendi hayatımızda değiştirebileceğimiz şeyler için sorumluluk almamız gerektiğidir. Hayalini kurduğumuz yaşamla aramızdaki mesafe, çoğu zaman koşulların değişmesini beklediğimiz yerde değil, korkularımıza rağmen atmaya cesaret ettiğimiz ilk adımda kısalmaya başlar.
Sokrates Kimdir?
Sokrates (MÖ 469-MÖ 399) Antik Yunan filozofu ve Batı felsefesinin kurucu isimlerinden biridir. Atina’da doğmuş ve yaşamının büyük bölümünü burada geçirmiştir. Kendi düşüncelerini yazılı eserler hâlinde bırakmayan Sokrates’in felsefesi, özellikle öğrencisi Platon’un diyalogları ve Ksenophon’un aktarımları aracılığıyla günümüze ulaşmıştır. İnsanların kendi düşüncelerini sorgulamalarını sağlayan soru-cevap yöntemiyle tanınır. Ahlak, erdem, adalet, bilgi ve iyi yaşam üzerine yoğunlaşan Sokrates, insanın öncelikle kendisini tanıması ve inançlarını eleştirel biçimde değerlendirmesi gerektiğini savunmuştur. MÖ 399’da Atina’da gençleri etkilediği ve kentin tanrılarına inanmadığı suçlamalarıyla yargılanmış, mahkeme kararıyla baldıran zehri içerek yaşamını yitirmiştir. Felsefeyi yalnızca teorik bir uğraş değil, insanın nasıl yaşaması gerektiğini sorgulayan bir düşünme biçimi olarak ele alması, onun sonraki kuşaklar üzerindeki etkisini kalıcı hâle getirmiştir.
“Korkmayı reddedersen, seni korkutacak bir şey kalmaz.” Gandhi
“Aslında zor olduğu için cesaret edemediğimiz şeyler, biz cesaret edemediğimiz için zordur.” Seneca